Çfarë përfaqëson hipertensioni dhe pse është kaq i rrezikshëm?
Presioni i gjakut është një matje e forcës (presionit) me të cilën gjaku ushtron presion mbi muret e enëve të gjakut. Ai matet përmes dy vlerave:
Presioni sistolik ose e ashtuquajtura vlera e sipërme e presionit të gjakut, tregon presionin në arterie gjatë një kontraktimi të muskulit të zemrës.
Presioni diastolik ose vlera e poshtme gjatë matjes, tregon presionin në arterie ndërmjet dy kontraktimeve të zemrës.
Presioni i lartë i gjakut ose hipertensioni është një gjendje kur ky presion mbi enët e gjakut është i tepruar për një periudhë më të gjatë kohore. Presioni i gjakut i nënshtrohet ndryshimeve gjatë ditës, në varësi të aktiviteteve tona. Por, nëse gjatë gjithë ditës kemi vlera të rritura të presionit të gjakut, kjo do të thotë se është e mundur të kemi gjendje hipertensioni. Më së shpeshti, vlerat mbi të cilat konsiderohet se kemi presion të lartë janë 140/90 mmHg.
Si ndikon ushqimi në presionin e gjakut?
Edhe pse hipertensioni mund të shfaqet pa një shkak të dukshëm, ushqimi mund të ketë një rol të madh në trajtimin dhe jetesën me këtë gjendje. Krahas medikamenteve të përshkruara nga mjeku juaj, ushqyerja e shëndetshme është rekomandimi i dytë dhe shpesh është po aq i rëndësishëm. Ajo mund ta rrisë ose ta ulë drejtpërdrejt presionin e gjakut, ndërsa në mënyrë indirekte mund të ndikojë përmes peshës trupore. Konkretisht, me rritjen e peshës trupore vjen edhe rritja e presionit të gjakut.
Për më tepër, ushqimi i kripur, ushqimet që përmbajnë sasi të mëdha sheqeri të shtuar, si dhe ushqimet e pasura me yndyra të ngopura, mund të çojnë në rritje të presionit të gjakut. Marrja e tyre duhet të kufizohet ose, në disa raste, të eliminohet plotësisht.
Rekomandohet që personat me hipertension të konsumojnë sa më shumë perime dhe fruta, drithëra integrale, arra, peshk etj. Veçanërisht e dëshirueshme është ushqyerja e pasur me kalium, për të cilën mund të lexoni më shumë këtu.
Disa studime sugjerojnë se edhe erëzat dhe bimët aromatike që përdoren në ushqim mund të kenë një efekt pozitiv mbi presionin e lartë të gjakut.
Çfarë thonë studimet për efektin e erëzave mbi presionin e gjakut?
Efektet që kanë erëzat dhe bimët mbi presionin e gjakut nuk janë aq të njohura sa, për shembull, efekti i kripës së kuzhinës. Megjithatë, studime të mëparshme kanë konfirmuar efektin pozitiv të erëzave mbi nivelet e triglicerideve në gjak, si dhe një efekt antioksidativ, pra ulje të stresit oksidativ në organizëm.
Në aspektin e shëndetit kardiovaskular, respektivisht efektit mbi presionin e gjakut, disa studime tregojnë gjithashtu një efekt pozitiv. Një studim i tillë ka zbuluar se përdorimi i lartë i erëzave dhe bimëve në ushqim ka çuar në ulje të presionit të gjakut të matur gjatë një periudhe 24-orëshe. Shkencëtarët theksojnë se këto efekte të erëzave dhe bimëve mbi presionin e gjakut janë relativisht të reja për shkencën. Deri më tani, efekte negative të njohura mirë kanë: alkooli, natriumi (i marrë përmes kripës) dhe kafeina, ndërsa efekt pozitiv mbi presionin e gjakut kanë: aktiviteti i rregullt fizik, kontrolli i peshës trupore, shmangia e yndyrave trans dhe të ngopura, marrja e kaliumit, magnezit dhe kalciumit përmes ushqimit, etj.
Në këtë studim kanë marrë pjesë rreth 70 persona, të moshës 30 deri në 75 vjeç. Të gjithë kishin një ose më shumë faktorë rreziku për sëmundje kardiovaskulare dhe të gjithë kishin peshë trupore të shtuar. Presioni i tyre i gjakut është ndjekur me kujdes dhe janë kryer matje në kushte kur ata nuk kishin konsumuar ushqim. Gjatë studimit, ata janë ndarë në 3 grupe të ndryshme, të cilat përfshinin ushqyerje me sasi të ulët, mesatare dhe të lartë të erëzave dhe bimëve, përkatësisht marrje ditore prej 0,5 g; 3,3 g dhe 6,6 g erëza.
Ata kishin një lloj ushqyerjeje identike, më të përshtatshme me dietën që do ta kishin zakonisht. Si erëza, kryesisht janë përdorur kanella, rigoni dhe shafrani i Indisë. Studimi ka zgjatur 4 javë dhe në fund janë analizuar rezultatet.
Studimi ka treguar se grupi që konsumonte sasinë më të madhe të erëzave dhe bimëve në receta kishte vlera më të mira dhe te ata është vërejtur një rënie më e madhe e presionit të gjakut gjatë një periudhe 24-orëshe. Nuk janë vërejtur efekte të rëndësishme mbi nivelet e kolesterolit, sheqerit apo stresit oksidativ. Megjithatë, shkencëtarët konsiderojnë se efekti është i rëndësishëm, veçanërisht duke pasur parasysh se matja 24-orëshe e presionit të gjakut është një tregues më i mirë i shëndetit kardiovaskular sesa një matje e vetme, momentale e presionit të gjakut. Shkencëtarët theksojnë gjithashtu se marrja e erëzave dhe bimëve në ushqim nuk mund të kompensojë dhe të shërbejë si zëvendësim për një dietë të shëndetshme dhe të balancuar. Ata konsiderojnë se përfshirja e erëzave në një ushqyerje të shëndetshme dhe të larmishme mund ta theksojë edhe më shumë efektin e saj pozitiv mbi shëndetin, veçanërisht në aspektin e shëndetit kardiovaskular.
Shkruan
Dr. Aleksandar Mitov është magjistër i shëndetit publik dhe ndikimeve të mjedisit në shëndet.
.svg){kind=icon}