Festat e Vitit të Ri dhe Krishtlindjeve përfaqësojnë një periudhë të socializimit intensiv, pritshmërive të shtuara dhe shpesh euforie emocionale dhe financiare. Kur zhurma festive përfundon papritur dhe vjen realiteti i ftohtë e gri i janarit, shumë njerëz përballen me atë që në psikologji njihet si “post-holiday blues” (Post-Holiday Blues) ose, në raste më të rënda, me simptoma të çrregullimit afektiv sezonal (SAD).
Kjo nuk është shenjë dobësie, por një reagim psikologjik krejtësisht natyror ndaj një ndryshimi të papritur. Si profesionist, ja disa njohuri kyçe dhe strategji praktike për ta kaluar këtë periudhë tranzicioni dhe për të mbrojtur shëndetin tuaj mendor.
1. Kuptimi i dinamikës psikologjike
– Efekti i rënies kimike
Gjatë festave, trupi ynë është i mbushur me hormone të lumturisë dhe eksitimit – dopaminë (nga pritshmëria dhe shpërblimi) dhe serotonin (nga ndërveprimi social dhe kënaqësia). Kur stimuli zhduket, ndodh një rënie e menjëhershme e këtyre niveleve, e cila mund të shkaktojë ndjenja boshllëku, trishtimi dhe letargjie, të ngjashme me një rënie të lehtë emocionale.
– Fundi i pritshmërive dhe kthimi në realitet
Festat janë periudhë pritshmërish të larta për lumturi perfekte dhe idil familjar. Kur ato mbarojnë, ne duhet të kthehemi në obligime rutinë, shpesh monotone, si dhe të përballemi me stresin financiar të mundshëm nga shpenzimet e tepruara. Ky tranzicion është një tronditje për sistemin tonë nervor.
2. Strategji për përballimin e post-holiday blues
Nuk ka nevojë të luftoni kundër kësaj ndjenje – duhet ta kuptoni dhe ta menaxhoni me kujdes.
– Kultivoni rutinën, por me butësi
Rutina është spiranca jonë psikologjike. Mënyra më e shpejtë për të rikthyer ndjenjën e kontrollit është vendosja e një orari të parashikueshëm për gjumin, ushqimin dhe punën.
– Aktivitet minimal
Në vend që ta detyroni veten me dieta strikte apo stërvitje intensive, vendosni synime të vogla dhe të arritshme (p.sh. 15 minuta ecje në ajër të pastër ose shkuarje më herët në shtrat).
– Fokus te “folezimi i brendshëm” (Nesting)
Janari është muaj natyror për introspeksion. Në vend që të ndiheni fajtorë pse nuk jeni aq produktivë sa në dhjetor, pranoni thirrjen e dimrit për pushim dhe vetëanalizë.
– Mërzi cilësore
Lejojini vetes periudha “mërzie” pa stimulim (televizor i fikur, telefon i fikur). Kjo i lejon trurit të përpunojë përjetimet dhe të rikalibrohet.
– Krijoni një ambient të këndshëm
Investoni në krijimin e një atmosfere të ngrohtë dhe komode në shtëpi (batanije të ngrohta, qirinj aromatikë, ndriçim i mirë).
3. Seleksionim social
Festat na detyrojnë në shumë ndërveprime sociale, shpesh edhe me njerëz që na lodhin.
– Lidhje e qëllimshme
Në janar, në vend të shumë takimeve, zgjidhni një ose dy ndërveprime cilësore në javë, por me njerëz që ju mbushin vërtet me energji pozitive.
– Vendosni kufij
Mos kini frikë të refuzoni ftesa sociale nëse ndjeni se keni nevojë për pushim.
4. Përballimi i çrregullimit afektiv sezonal (SAD)
Nëse trishtimi zgjat më shumë se dy javë, është intensiv dhe shoqërohet me letargji të theksuar, mbingrënie, gjumë të tepërt dhe humbje interesi, mund të bëhet fjalë për SAD – një formë depresioni e lidhur me ekspozimin e reduktuar ndaj dritës së diellit.
Hapa aktivë
Terapia me dritë (Light Therapy)
Konsultohuni me mjekun për përdorimin e llampave speciale SAD që simulojnë dritën e ditës. Ekspozimi 20–30 minuta në mëngjes mund të përmirësojë ndjeshëm humorin.
Vitamina D
Në mungesë të diellit, suplementimi me vitaminë D është thelbësor për shumë funksione neurologjike. Konsultohuni me mjekun tuaj për dozën e rekomanduar.
Lëvizje në natyrë
Shfrytëzoni çdo rreze dielli! Edhe nëse është ftohtë, një shëtitje rreth mesditës, kur dielli është më i fortë, mund të ketë efekt terapeutik.
5. Përfundim: Riformulimi i suksesit
Një vit i suksesshëm nuk matet vetëm me arritje dhe produktivitet të lartë. Janari na mëson se suksesi i vërtetë qëndron në ekuilibër – në aftësinë për të pushuar, për t’u kujdesur për veten dhe për të pranuar ciklin e jetës.
Planeri juaj nuk duhet të jetë vetëm një listë detyrash, por edhe një ditar i vetëkujdesit. Bëhuni mbështetja më e mirë për veten tuaj në këtë muaj të ftohtë.
Shkruan
Dr. Ana Petrova, specialiste e psikologjisë klinike
.svg){kind=icon}